ZAKWITY SINICOWE

Sinice (Cyanobacteria) to grupa organizmów wodnych, wchodząca w skład fitoplanktonu, reprezentowana przez ponad 2500 gatunków. Powszechnie występują na całym świecie, w zbiornikach słodko- słonowodnych, w rzekach, a nawet gorących źródłach. Część gatunków jest zdolna do asymilowania azotu atmosferycznego. Charakteryzują się ekspansywnością, dobrze znoszą deficyty tlenu w wodzie, wahania pH i zanieczyszczenia organiczne. W swoich komórkach posiadają wakuole gazowe, które umożliwiają im przemieszczanie się w pionie wody. Duże rozmiary, nitkowata budowa sprawiają, że są nie chętnie wyjadane przez zooplankton. Cechy te wraz z obecnością dodatkowych barwników fotosyntetycznych sprawiają, że sinice dominują w fitoplanktonie. Niebezpieczeństwo związane z tymi organizmami pojawia się gdy dochodzi do zakwitu z dominacją Cyanobacterii. Aby doszło do zakwitu sinicowego konieczne jest wystąpienie kilku czynników, do których należą: wzrost stężenia związków biogennych (azotu i fosforu), niski stosunek azotu do fosforu N/P < 16, podwyższona temperatura, niewielkie oddziaływanie wiatru. Sam zakwit objawia się masowym namnażaniem i jednoczesnym obumieraniu tysięcy komórek, na lustrze wody pojawiają się sino-zielone kożuchy. Masowy wzrost sinic wpływa negatywnie na jakość wody, powodując obniżenie stężenia tlenu i pojawienie się siarkowodoru w wodach przydennych, możliwe jest występowanie przyduch (śnięcia ryb). Ponadto spada różnorodność gatunkowa fitoplanktonu i innych organizmów. Charakterystyczny nieprzyjemny zapach i smak wody, który towarzyszy zakwitom znacznie pogarsza jej jakość i walory rekreacyjne. Dodatkowo stwarza zagrożenie zdrowotne dla osób zażywających kąpieli jak i osób korzystających z innych form odpoczynku nad wodą lub uprawiających sporty wodne. Bezpośredni kontakt człowieka z kwitnącą wodą może powodować liczne powikłania zdrowotne wynikające z produkcji toksyn przez komórki sinicowe. 

Podział toksyn ze względu na działanie:

  • hepatotoksyny (uszkadzają wątrobę),
  • neurotoksyny (podrażniają układ nerwowy),
  • dermatotoksyny (działają drażniąco na skórę i błony śluzowe),
  • cytotoksyny (powodują powstanie guzów nowotworowych). 

Dlatego tak duży nacisk kładzie się na szukanie nowych sposobów eliminacji zakwitów sinicowych w zbiornikach wodnych. 

 

Literatura:

Kajak Z., 2001, Hydrobiologia-limnologia. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa
Lampert W., Sommer U., 2001, Ekologia wód śródlądowych. Wydawnictwo Naukowe PWN. 
Rzymski P., 2009, Wpływ toksyn sinicowych na zdrowie człowieka, Nowiny lekarskie., 78, 5-6, 353-359
Burchardt L., Pawlik- Skowrońska B., 2005, Zakwity sinic- konkurencja międzygatunkowa i środowiskowe zagrożenie., Wiadomości Botaniczne 49(1/2) : 39-49 
Błaszczyk A., Toruńska A., Kobos J., Browarczyk-Matusiak G., Mazur-Marzec H., 2010, Ekologia toksycznych sinic, zakwity sinic (Cyanobacterii)., KOSMOS., Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika, 59, 286-287

 

Script logo